24 uur lang buffelen - vanuit de kuip van Danielle
Na een lange zomer met heeeel veel zon was er tijdens de 24 uurs meer dan genoeg wind, regen en soms onweer. Het was dus echt een etmaal buffelen dit jaar. Onze voorzitter Wim deelt vanuit de kuip van de Danielle hun relaas en geeft tussen de regel door ook nog wat tips voor de beginnende 24 uur aakzeilers.
Over twee weken is het ONK met een mooi veld in en rondom Enkhuizen. Ook als je niet meezeilt kun je zaterdagavond gezellig aansluiten bij het laatste door Karin georganiseerde waldiner op het terras van 't Ankertje.
Voor de Brijbekken hebben zich naast vele VA's inmiddels ook de eerste VB's ingeschreven voor de wedstrijden en natuurlijk het feestprogramma op de wal .. Wees er snel bij als je je nog niet ingeschreven had:
Veel leesplezier, Rien
_____vanuit de kuip van Danielle_________________________________
Vierentwintig uur zeilen. Zo hard mogelijk, zo slim mogelijk en dit jaar vooral met veel wind, regen en weinig slaap. Maar de 24 Uurs is voor ons meer dan een wedstrijd. Je vertrekt met een groep van zo’n tien zeilers en een dag later kom je terug met sterke verhalen en vooral weer een avontuur erbij.
Onderweg is er tijdens de lange rakken tijd voor een gesprek in het gangboord. En dat allemaal terwijl iedereen natuurlijk ook een mening heeft over de ideale route. Met tien zeilers aan boord heb je gelukkig nooit een tekort aan navigatieadvies. (toelichting kaartje: groen 1x en rood 2x gevaren rak, dus gesloten)
Dat is ook het mooie van racen met een Lemsteraak. Midden in de nacht kun je een noodlesoepje maken of broodje bal en de kachel aanzetten. En op zijn tijd is er een oorlam van de schipper. Het blijft tenslotte een zeilwedstrijd, geen strafexpeditie.
Vrijdag om 13.00 uur verzamelden we in Muiden. Ruim op tijd, zodat we naar een van de veertien mogelijke startplaatsen konden varen en onderweg, met de laatste weerberichten erbij, onze keuze konden maken. De voorspelling beloofde een winderige en natte race, waarbij de zuidwestenwind flink zou aantrekken. De Waddenzee en Noordzee waren te ruig en vielen daarmee af als speelveld.
In de dagen voor de start hadden we ook al het nodige onderzoek gedaan naar het wier in het zuiden van het IJsselmeer. De conclusie was duidelijk: vooral niet te westelijk komen. Hard varen is leuk, maar niet als je ondertussen een complete moestuin onder de boot meesleept.
Met veel wind uit een vrij stabiele richting kan het lastig worden om alleen in het noordelijke deel voldoende gunstige rakken te vinden. Daarom was het plan om onder de dijk (op Markermeer) te starten en pas rond middernacht naar het noorden het IJsselmeer op te gaan. Zo’n passage door de sluis geeft bovendien wat extra reuring. Hoe vaak krijg je tenslotte de gelegenheid om met ruim acht knopen een sluis in en weer uit te varen? Daarna is iedereen aan boord in ieder geval weer wakker. Terwijl we voeren en bijpraatten, bleven we de laatste weerberichten bekijken. Uiteindelijk viel de keuze op Lelystad Zuid als startplaats.
Andere platbodems zagen we daar niet. Wel vertrokken we om 18.40 uur met Roy Heiner in ons kielzog. Dat gaf vertrouwen. Als hij ongeveer dezelfde kant op wil, zal het plan vermoedelijk niet zo verkeerd zijn. We hadden ons vlakke grootzeil aangeslagen, samen met de heavy fok en kluiver en stevige zeillatten. Kortom, vol tuig. De voorspelling was windkracht 5 met vlagen 6. Dat kan de Danielle goed hebben, zeker in een wedstrijd waarin niet gekruist wordt.
Bij de start stond nog windkracht 4 en al snel liepen we met 9 knopen richting Hoorn. Onder de dijk nam de wind toe tot kracht 5 en af en toe kon ook de aap erbij. Rond middernacht ramden we met windkracht 6 en onze Detroit Diesel door de Enkhuizersluis noordwaarts. De teller stond op dat moment op een gemiddelde van 8,5 knopen. Voor een Lemsteraak is dat serieus doorvaren.
Want een hoge topsnelheid aantikken is één ding. Die snelheid gemiddeld vasthouden is iets heel anders. Bij iedere ronding verlies je snelheid. Je moet om een boei heen, weer versnellen en ondertussen andere boten ontwijken, een soort stop and go maar dan erger. Daarom moet je het aantal boeirondingen zo klein mogelijk houden.
Op de open stukken zagen we regelmatig 10 knopen op de snelheidsmeter. Tegelijkertijd gierde de Danielle in de grote golven soms tien graden boven en onder de gewenste koers. Dan merk je hoe lastig het is om het gemiddelde boven de 8 knopen te houden.
In de nacht waren er momenten met een prachtige volle maan. Helaas waren er minstens zoveel buien, waardoor het meestal vooral nat en erg donker was.
Vanaf Enkhuizen gingen we eerst richting Urk en vervolgens weer terug naar Medemblik. Daar haalden we de Bint VA178 in. Inmiddels kregen we vlagen van windkracht 7 en hadden wij te veel zeil staan. De Bint voer heel verstandig zonder kluiver en met een rif in het grootzeil. Een tijdlang voeren we in het pikdonker naast elkaar. Overdag ziet een Lemsteraak er prachtig uit. Midden in een donkere, natte nacht, met windkracht 7, verandert zo’n zwarte aak naast je toch vrij gemakkelijk in een spookschip.
Bij Medemblik gebeurde vervolgens precies wat je niet wilt als je lekker op snelheid bent. Tussen een paar buien zakte de wind bijna een uur terug naar kracht 3. Daar ging het gemiddelde. Vorig jaar hadden we een persoonlijk record van 201 mijl neergezet. Dat record verbeteren werd nu steeds lastiger.
Op weg richting Urk kwam de wind vervolgens stevig terug. Een stabiele windkracht 7, met regen. Dat was eigenlijk wat veel van het goede. Vanaf dat moment ben je niet alleen bezig met zo hard mogelijk varen. Je wilt vooral de boot, het materiaal en de bemanning heel houden. Met andere woorden: het begon meer op overleven te lijken dan op racen.
Mijn keuze is dan om in het donker niet te reven en ook geen kluiver te wisselen. Met killende zeilen doorvaren en schoten in de hand vind ik op zo’n moment veiliger dan mensen naar voren sturen om in windkracht 7 een zeilwissel uit te voeren. Ook hielden we het zwaard eruit. De Danielle stuurt dan wel zwaar, maar ligt minder schuin en gaat vrijwel even hard. Niet per se elegant, wel effectief.
Een voorzichtige gijp leek ons vervolgens verstandiger dan een stormrondje maken. Daarna zetten we koers richting Afsluitdijk, nog altijd met harde wind en uitschieters tot 35 knopen. Onze redenering was optimistisch: tegen de tijd dat we daar aankomen zal het vast wel wat minder zijn. En zowaar, dat gebeurde, al betekende minder in dit geval nog steeds gewoon windkracht 6.
Bij zonsopkomst kwam er niet alleen licht, maar ook spek met eieren. En ondertussen begonnen we alweer serieus na te denken over het eindspel.
De laatste weerberichten voorspelden dat de wind rond kracht 4 tot 5 zou blijven. Eerst zou hij wat naar het westen draaien en later naar het zuiden. Dat betekende rekenen en vooruitdenken. Bij de 24 Uurs gaat het namelijk niet alleen om hard varen. Je moet zorgen dat je zoveel mogelijk goede rakken vaart én uiteindelijk precies op tijd bij de finish uitkomt. Te vroeg binnenkomen is zonde, want dan had je nog extra mijlen kunnen maken. Te laat binnenkomen is nog vervelender, want dan krijg je strafmijlen.
Het is dus zaak het midden van het IJsselmeer zo lang mogelijk open te houden. Daarmee behoud je in de laatste uren meer mogelijkheden en voorkom je dat je jezelf beperkt tot minder goede rakken qua lengte en richting. Met de westenwind maakten we daarom eerst een klap richting Afsluitdijk naar boei Sport A, en snel weer terug voordat de wind naar het zuiden draaide ... Dat pakte goed uit.
Af en toe kon de aap erbij en zelfs een paar keer de halfwinder. Na de zware nacht werd het zeilen daarmee zowaar weer een beetje leuk in plaats van uitsluitend hard werken.
In de laatste rakken zagen we dat we iets voorliepen op onze planning. Daardoor konden we nog twee keer twee extra mijlen meepakken tussen de boeien SB8 en LC11. Vier mijl extra lijkt na bijna een etmaal varen misschien niet veel. Achteraf bleken juist die mijlen behoorlijk welkom.
Wat ons gedurende de nacht al was opgevallen, was hoe rustig het op het water was. Ook in het laatste kruisrak richting de finish bleef de gebruikelijke chaos uit. Later werd duidelijk waarom. Van de ongeveer 400 ingeschreven boten waren er maar 300 daadwerkelijk gestart. Uiteindelijk zouden slechts 188 boten de finish halen. De omstandigheden hadden dus flink huisgehouden.
Wij konden gelukkig blijven rekenen op onze aankomsttijd. Uiteindelijk passeerden we de finish met nog 11 minuten over: er bleef behoorlijk wind en weinig last van medezeilers. Na 24 uur varen is dat een marge waar je tevreden mee bent. Veel eerder betekent dat je ergens nog mijlen hebt laten liggen. Een kwartiertje later en je hebt een heel ander gesprek aan boord.
Na de finish begint misschien wel het minst avontuurlijke onderdeel van de 24 Uurs: de administratie. Iedere deelnemer moet zijn gevaren rakken, boeien en tijden invoeren op de website. Pas daarna wordt duidelijk wat al die keuzes, gijpen, buien, extra rakken en uren in het donker daadwerkelijk hebben opgeleverd. En al snel verscheen op het scherm dat we met 191 gevaren mijlen hadden gewonnen!
De volgende ochtend stonden bij Kasteel Radboud de nummers één, twee en drie van onze klasse gezamenlijk op het podium. De Danielle VA126 op één, Silveren Maen ZB3 op twee, met slechts 2,5 berekende mijl minder, en Fleanende Engel VA208 op drie. Het eigenlijk nog veel knapper om met een kleinere platbodem dit uit te varen.
Geen 24 Uurs is hetzelfde. Je kunt het weer bestuderen, routes uitrekenen en vooraf honderd scenario’s bedenken, maar zodra de klok begint te lopen, ontstaat er altijd weer een nieuw verhaal. Je vertrekt met een groep zeilers uit Muiden. Ruim vierentwintig uur later kom je moe en met te weinig slaap terug. Een avontuur rijker.
Dank aan de elf man sterke bemanning van de Danielle, die zich kranig door deze zware wedstrijd heeft gewerkt. Er werd hard gevaren, veel meegedacht, weinig geslapen, goed gegeten en gelukkig ook veel gelachen.
Want 24 uur hard zeilen is fantastisch!
Wim van Rootselaar, namens team van de Danielle
